Picture of author.

Desiderius Erasmus (1466–1536)

Autor(a) de Elogio da Loucura

513+ Works 9,318 Membros 95 Reviews 15 Favorited

About the Author

Desiderius Erasmus was born, probably in 1469, in Rotterdam, Holland. He studied in Paris, traveled in England, Germany, and Italy, and wrote in Latin. Living at the time of the Renaissance when most intellectual concepts were being examined, Erasmus was a great admirer of the ancient writers and mostrar mais edited many of their works. Erasmus remained a Roman Catholic, but believed that many of the priests and theologians had distorted the simple teachings of Jesus. He published an edition of the New Testament-the first edition in the original Greek-in order to make clear the essential teachings of Christianity. Erasmus liked above all things clear and honest thinking; he despised intolerance and persecution. He was the greatest of the humanists because his books, more effectively than any others, propagated a humane philosophy of life, teaching that one's chief duties are to be intelligent, open-minded, and charitable. The most famous and the most influential of Erasumus' books were The Praise of Folly (1509) and Colloquies (1518). These works, written in lively, colloquial, and witty Latin, expressed his ideas on the manners and customs of his time. Erasmus exerted a powerful influence not only through his books, but also through the private letters that he wrote to a great number of humanist scholars in all parts of Western Europe. He carried on extensive correspondences with Thomas More of England. More than 1500 of his letters survive today. Erasmus died in Basel, Switzerland, on July 12, 1536. (Bowker Author Biography) mostrar menos

Inclui os nomes: Érasme, Erasmus, Erasmus, D Erasmus, D. Erasmi, D. Erasmus, Erasmus. The, Didier Erasme, Didier Érasme, Erasmo Rotterdam, Erasmo Rotterdan, Desiderio Erasmo, Desiderius Eramus, Erasmo de Roterda, Erasmus Rotterdam, Desiderius Erasme, Desiderius Eramus, Desiderus Erasmus, Desiderio Erasmus, Desiderus Erasmus, Desidério Erasmo, Erasmi Roterodami, Roterdamas Erasms, Desiderius Erasmus, Rotterdami Erasmus, Rotterdami Erasmus, Desiderius Erasmus, Desiderius Erasmus, Erasme de Roterdam, Erasmo de Roterdã, Desiderius Erasmus, Desiderius Erasmus, Erasmo de Roterdã, Erasmo de Roterdam, Desiderius Erasmus, Erazm z Rotterdamu, Erasmo De Roterdao, Erasmo da Rotterda, Erasmo de Roterdam, Desiderius Erasmus, Erazmo Rotterdamski, Erasme de Rotterdam, Erasmo de Roterdamo, Erasmo da Rotterdam, Erasmo da Rotterdam, Erasmo de Rotterdam, Erasme de Rotterdam, Erasmo De Rotterdam, Erazm Rotterdamskii, ERASMO ROTTERDAM DE, Erasmo de Rotherdam, Erasmus Roterodamus, Erasmo de Rotterdam, Erasmo da Rotterdam, Erasmo da Roterdamo, Erasmus Da Rotterdam, Erasmus Rotterdamist, Erasmus af Rotterdam, Erasmo da Rotterdham, Didier Érasme, Erasmus av Rotterdam, Desiderius] [Erasmus, desideriuserasmusrot, Desíderíus Erasmus, Erasmus of Rotterdam, Erasmus of Rotterdam, Erasmus of Rotterdam, Erasmus von Rotterdam, Erasmus von Rotterdam, Erasmus : Roterodamus, Erasmus av Rotterdam,, Erasmus von Rotterdam, Erasmus din Rotterdam, Erasmus fra Rotterdam, Erasmus van Rotterdam, Erasmus frá Rotterdam, John Desiderius Erasmus, Erasmo de Roterdã, Erasmus Rotterdamilainen, Rotterdamilainen. Erasmus, d. 1536 Desiderius Erasmus, Didier de Rotterdam Érasme, pseud. Erasmus Rotterdamist, Erazmus Rotterdamský,, 1467-1536 de Roterdão Erasmo, Desiderus Rotterdamus Erasmus, Desiderio Erasmo de Rotterdam, Desiderius Erasmus Roterodamus, Desiderius Erasmus Roterodamus, Desiderius Rotterdamus Erasmus, Erasmus Desiderius Of Rotterdam, Desiderius Erasmus of Rotterdam, Desiderius of Rotterdam Erasmus, Desiderius Erasmus of Rotterdam, Desiderius Erasmus of Rotterdam, von Rotterdam Desiderius Erasmus, Desiderious Erasmus of Rotterdam, Desiderius Erasmus Rotterdamský, Desiderius Erasmus van Rotterdam, Эразм Роттердамский, Эразм Роттердамский, Desiderius Erasmus Rotterdamský, Еразм Роттердамський, Desiderius. Erasmo de Rotterdam Erasmus, Erasmo de Roterdão Desidério, псевд. Эразм Роттердамский, Desiderius; With a short life of the author by Van, Erasme de Rotterdam (NL1466-CH1536) Philosophe-humaniste-théologien


Obras de Desiderius Erasmus

Elogio da Loucura (1509) 3,993 cópias
The Essential Erasmus (1964) 584 cópias
Discourse on Free Will (1524) 578 cópias
Erasmus: Ten Colloquies (1957) 222 cópias
The Complaint of Peace (1518) 95 cópias
The colloquies of Erasmus (1965) 87 cópias
The Enchiridion of Erasmus (1963) 87 cópias
The Erasmus Reader (1990) 76 cópias
Etiquette (2001) 40 cópias
Controversies (1989) 32 cópias
Adagia: Lateinisch/Deutsch (1983) 23 cópias
Julius excluded from heaven (1968) 22 cópias
Brieven van Erasmus (1986) 22 cópias
Adagi. Testo latino a fronte (1984) 18 cópias
Oorlog (1515) 18 cópias
Against War (2007) 16 cópias
Oeuvres choisies (2001) 11 cópias
Het boek tegen de barbarij (2001) 11 cópias
The Education of Children (1990) 11 cópias
The Apophthegmes of Erasmus (2014) 10 cópias
Het leven van Hieronymus (1942) 9 cópias
Selections from Erasmus (1908) 8 cópias
De draagbare Erasmus (1993) 7 cópias
Erasmo (Spanish Edition) (2011) 7 cópias
Collected works of Erasmus (2016) 6 cópias
Lof der geneeskunde (1518) 6 cópias
Il disprezzo del mondo (2000) 6 cópias
Erasmus von Rotterdam (2020) 5 cópias
Over opvoeding en vrije wil (1992) 5 cópias
The Bible Exposed (2007) 5 cópias
Trzy rozprawy (1990) 5 cópias
Diálogo Ciceroniano (1900) 4 cópias
I colloqui (2017) 4 cópias
Erasmo da Rotterdam (2020) 3 cópias
Scritti religiosi e morali (2004) 3 cópias
Prefazioni ai Vangeli (2021) 3 cópias
Rukouksia (2006) 3 cópias
Paralleli, ovvero similitudini (2022) — Autor — 3 cópias
Erasmus (1973) 3 cópias
Een twaalftal samenspraken (1518) 3 cópias
The epistles of Erasmus (2009) 3 cópias
De Turkenkrijg (1530) 3 cópias
Il lamento della pace (1990) 2 cópias
Essential Works of Erasmus (1965) 2 cópias
Sulla pace (2005) 2 cópias
Vieillir (1518) 2 cópias
La Misericonrdia di Dio (2016) 2 cópias
Ausgewählte Texte (1991) 2 cópias
Modi di dire (2013) 2 cópias
Erasmus: Stultitiae Laus (1991) 2 cópias
No puc no parlar (2018) 1 exemplar(es)
The praise of folly. 1 exemplar(es)
Colloqui scelti 1 exemplar(es)
Kršćanski vladar (2011) 1 exemplar(es)
Epistolario 1 exemplar(es)
Correspondance 1 exemplar(es)
Lof heimskunnar 1 exemplar(es)
Os pensadores: Rotherdam 1 exemplar(es)
O elogio Da Loucura 1 exemplar(es)
[Works] 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae I 1 exemplar(es)
A Guerra e Queixa da paz (1999) 1 exemplar(es)
Complainte de la paix 1 exemplar(es)
Civilite puerile (1999) 1 exemplar(es)
Les Invectives (1997) 1 exemplar(es)
Portrétní kresby 1 exemplar(es)
Gespräch über die Ehe 1 exemplar(es)
Nuevo Testamento 1 exemplar(es)
Die Klage des Friedens (2017) 1 exemplar(es)
Preparación para la muerte (2007) 1 exemplar(es)
Antibarbarorum liber 1 exemplar(es)
Erasmo vol. 2 1 exemplar(es)
Elogio alla follia (2022) 1 exemplar(es)
Briefe 1 exemplar(es)
Erasmo vol. 1 1 exemplar(es)
Les Adages (French Edition) (2019) 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae VII 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae II 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae VI 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae X 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae IX 1 exemplar(es)
Novum instrumentum (1986) 1 exemplar(es)
Wybór pism (1992) 1 exemplar(es)
Apophthegmes (1969) 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae V 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae XI 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae III 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae VIII 1 exemplar(es)
Erasmi Epistolae IV 1 exemplar(es)
Cinq banquets 1 exemplar(es)
De spons 1 exemplar(es)
Leren studeren 1 exemplar(es)
Lof van het huwelijk 1 exemplar(es)
Erasmus on folly 1 exemplar(es)
[Erasmus] 1 exemplar(es)
Ten Colloquies 1 exemplar(es)
Aforismen 1 exemplar(es)
A Sermon Made Unto Him (2013) 1 exemplar(es)
De Contemptu Mundi (1967) 1 exemplar(es)
Erasmo. Sulla pace 1 exemplar(es)
De kersten weduwe 1 exemplar(es)
Essential Erasmus, The 1 exemplar(es)
Opere scelte 1 exemplar(es)
oeuvres complètes 1 exemplar(es)
Adagios 1 exemplar(es)
Erasmo [Opere di] 1 exemplar(es)
La Mattana del Giorno 1 exemplar(es)
Colloques choisis (1927) 1 exemplar(es)
Erasmus on his Times (1967) 1 exemplar(es)
Von walfart 1 exemplar(es)
Cuestiones luteranas 1 exemplar(es)
Lingua (2007) 1 exemplar(es)

Associated Works

The Penguin Book of Exorcisms (2020) — Contribuinte — 63 cópias
Masters of British Literature, Volume A (2007) — Contribuinte — 21 cópias
More's Utopia and its critics (1964) — Contribuinte — 21 cópias
O muze kom nu voort : ontluikende renaissance (1973) — Contribuinte — 20 cópias
Mitt skattkammer. b.9 Gjennom tidene — Contribuinte — 9 cópias
Erasmus : de actualiteit van zijn denken (1986) — honoree — 7 cópias


Conhecimento Comum

Nome padrão
Erasme de Rotterdam
Nome de batismo
Geert Geerts
Outros nomes
Erasme de Rotterdam, Desideri
Data de nascimento
Data de falecimento
Local de enterro
Basler Münster, Basel, Zwitserland
País (para mapa)
Local de nascimento
Gouda (or Rotterdam), Burgundian Netherlands, Holy Roman Empire
Local de falecimento
Basel, Old Swiss Confederacy
Locais de residência
Rotterdam, Zuid-Holland, Nederland
Collège de Montaigu, University of Paris
University of Turin (DD|1506)
John Colet (2) (friend)
University of Cambridge
University of Oxford
University of Leuven
Catholic Church (ordained 1492)
Pequena biografia
"Prince of the Humanists" The year of his birth is uncertain, either 1466 or 1469. The day is also uncertain but Erasmus apparently celebrated his birthday on the 28th.



Folio Archives 256: Praise of Folly by Erasmus 1974 em Folio Society Devotees (Novembro 2022)


De correspondentie van Desiderius Erasmus Brieven 993–1121. Deel 7 van de twintigdelige serie van de volledige correspondentie van Erasmus gaat over de periode juli 1519 tot juli 1520.

In de bespreking van deel 6 liet ik u achter met de cliffhanger over verdere ontwikkelingen met betrekking tot Luther. Die worden in dit deel ten dele ingelost, omdat Erasmus zich gedwongen voelt zijn positie ten opzichte van Luther te verduidelijken. Dat lukt hem niet helemaal, want hij geeft te kennen dat de zaak Luther hem vreemd is en schrijft zelfs, in strijd met de waarheid, dat hij Luther niet kent en nooit iets van hem heeft gelezen. Later zou Erasmus het voor Luther opnemen in zijn brieven, wat dan weer voor gedonder tussen Erasmus en de Leuvense theologen zorgt. Zij verwijten Erasmus met Luther te heulen.

We parkeren Luther even, want er is in dit deel iets veel smeuïgers te lezen. Erasmus krijgt het namelijk aan de stok met een nieuwe criticaster, de Engelse theoloog en diplomaat Edward Lee, die in 1531 aartsbisschop van York zal worden. Zoals bekend heeft Erasmus het Nieuwe Testament grondig herzien en zorgt weer voor wat helderheid in de materie, met instemming van de paus. Erasmus verwoordt het aldus aan paus Leo X;

Wie tot nog toe uit troebele poelen putte om een verwarde, kille theologie te ontwikkelen, laaft zich nu liever aan de kristalheldere bronnen van Christus en de apostelen.

Opmerkelijk is dat Erasmus ervoor pleit niet te star te zijn in het interpreteren van de tien geboden, maar deze te bezien in de tijd;

Weliswaar kan de kerk de geboden van Christus niet ongeldig verklaren, maar wel kan zij deze duiden in overeenstemming met het menselijk heil, sommige matigend, andere aanscherpend, al naargelang de omstandigheden en de tijd.

Edward Lee denkt heel iets anders over het werk van Erasmus en hij schreeuwt van de daken dat hij bij meer dan 300 passages aantekeningen heeft gemaakt over dwalingen van Erasmus die niemand kan weerleggen. Erasmus geeft hem daarop drie mogelijkheden. Of Lee verschaft hem inzage in zijn aantekeningen zodat Erasmus kan reageren voordat Lee alles publiceert. Of ze komen samen, hebben het erover en spreken alles uit, of Lee publiceert het zonder overleg en dan zijn de gevolgen voor hen beiden.

U raadt het, er wordt niets overlegd en Lee publiceert zijn verhaal. Wel gaan er brieven over en weer met verwijten van Erasmus aan Lee waarom hij zo handelt, en vervolgens van Lee aan Erasmus waarin hij de vragen van Erasmus citeert en zijn eigen antwoord eronder zet. Het biedt fascinerend leesvoer;

Erasmus: Als je mij een lesje wilt leren, waarom krijg ik dan als enige niet gedaan dat ik het mag lezen?
Edward: Ik jou een lesje leren? Jij die iedereen soeverein de les leest en zelfs de kraaien de ogen uitsteekt, zoals men zegt?

De laatste zin komt rechtsreeks uit de Adagia, of verzamelde spreuken, van Erasmus en wil zoveel zeggen als erkende specialisten op hun eigen terrein te slim af te zijn.

Het boek van Lee verschijnt dus en het strekt hem en zijn vaderland niet bepaald tot eer. Erasmus vindt er iets van en dat schrijft hij aan een bevriende hoogleraar theologie in Bazel, Wolfgang Faber Capito;

Eindelijk is de Britse adder uit zijn hol gekropen…Anderhalf jaar geleden al heeft hij zijn heilige aantekeningen met veel bombarie aangekondigd. Heel de wereld verwachtte een geleerd werk. En ziedaar, er verschijnt een boekje dat tot in het krankzinnige bol staat van het gekijf en gescheld van viswijven.

Erasmus krijgt bijval van zijn vakbroeders en ontvangt diverse brieven ter ondersteuning. De Zwitserse humanist Bonifacius Amerbach kraakt het af, evenals de domkanunnik te Keulen, Hermann von Neuenahr. Erasmus staat niet alleen en zijn vakmanschap staat nog fier overeind. Bovendien is hij niet te beroerd over te gaan tot fase twee in het conflict, namelijk om dezelfde collega’s in te schakelen voor verweerschriften ten opzichte van Lee. Maar we laten deze vete ook even voor wat het is, want er is meer aan de hand in dit boek.

Weet u nog, uit de bespreking van deel 6 over het gekibbel tussen Erasmus en de Franse humanist Guillaume Budé? Dat is nog niet voorbij. U hoeft er nog steeds niet wakker van te liggen, maar het wordt wellicht nog vervolgd. Toch laten we dit ook voor wat het is, want er is nog iets gaande.

Er is namelijk ook een controverse tussen de goede vriend van Erasmus, de Engelse staatsman en humanist Thomas More en de Franse geleerde Germain de Brie. De Brie schreef een heel dichtwerk tegen More met de titel Antimorus en dat viel natuurlijk niet goed bij More.

Het is opmerkelijk te lezen dat Erasmus, die toch veel te zeuren had over Lee en zijn aantijgingen, More opriep zich niet teveel te laten gaan tegenover De Brie. Het is ook mooi hoe de subtiliteiten in de correspondentie prima uitgelegd worden in dit boek. In een noot wordt toegelicht dat De Brie de naam van More steevast spelde met een Griekse omega, zinspelend op het Griekse woord moros, dat ‘dwaas’ betekent.

Erasmus werpt zich op als bemiddelaar maar More weet niet of dat wel nodig is:

Wat dat verdrag betreft, hoef jij, mijn dierbare Erasmus, geen moeite te doen. Nu More, een piepklein mannetje, en De Brie, een edele palm die niet groter is dan een handpalm, tegen elkaar aantreden, wordt de zaak van de letteren heus niet met zo’n ernorm gevaar bedreigd dat niemand minder dan Erasmus als pater patratus vrede moet brengen, tenzij de literaire grootheden zich even bezorgd maken om dit duel als de goden bij Homerus om de oorlog tussen de kikkers en de muizen, die nog verschrikkelijker was dan de titanenkrijg.

Er staat nog heel veel meer in dit boek. Zo leest u over de cadeaus die Erasmus krijgt van de Poolse bisschop van Wroclaw, bestaande uit wat uurwerkjes, wat schilfers inheems goud en niet te vergeten een hoofddeksel gemaakt uit de vacht van Pontische muizen. Ook krijgt Erasmus een oorkonde van de paus die hem toestaat om vlees te eten in de vastentijd en de stadsbestuurder van Neurenberg Willibald Pirckheimer neemt het op voor Erasmus en zijn ‘goddeloze, schandelijke vogelvreterij’ (Erasmus houdt van kip).

Het is een rijk boek van 337 pagina’s en het verbaast mij nog steeds hoeveel er uit de brieven te halen is. Oók uit ene brief die helemaal niet voor publicatie bestemd was en waarin Erasmus zich behoorlijk laat gaan, maar die gelukkig wel in dit deel is opgenomen. Ook wilt u weten wat er met die rammelende ketels van Dodona aan de hand is, gaat u het vooral allemaal lezen.

Vertaling; István Bejczy en John Piolon
… (mais)
Koen1 | Jun 5, 2024 |
Dolce è la guerra per chi non ne ha esperienza è una piccola raccolta di alcuni Adagia, una sorta di enciclopedia di motti, detti e proverbi perlopiù provenienti dalla cultura classica: Erasmo li enuncia e poi li commenta, spiegandone il significato, dicendoci in quali opere si trovano citati e lasciandosi particolarmente andare se l’argomento gli ispirava considerazioni più articolate, fino a scrivere anche piccoli trattati.

A Erasmo i suoi Adagia piacevano tanto, al punto che li si ritrova sparsi un po’ in tutte le sue opere. Infatti, vi lavorò praticamente tutta la vita, tanto che ammontano a oltre tremila nell’ultima edizione, uscita proprio nell’anno della morte di Erasmo. In questo libriccino, Feltrinelli ne ha riuniti quattro: Re o matti si nasce, I Sileni di Alcibiade, Lo scarabeo dà la caccia all’aquila e Dolce è la guerra per chi non ne ha esperienza, che dà il nome alla raccolta.

Onestamente, non è stata una lettura entusiasmante: l’ho trovata un po’ troppo irritante e paternalista per i miei gusti. E voi mi direte, che diamine ti aspetti da un libro scritto a cavallo tra Quattrocento e Cinquecento? Vero, ma mi ricordavo un Erasmo da Rotterdam molto più sbarazzino nell’Elogio della Follia. Ricordavo male io?

Può darsi perché non l’ho retto nemmeno quando parlava male della Chiesa, perché era tutto un la fede è fantastica, sono quellə che credono che sono sono peggio deə paganə (che, infatti, sono scioccobasitə davanti alla protervia con la quale ə cristianə si proclamano migliori di tuttə, ma vabbè). Anzi, a un certo punto la mia mente annoiata ha iniziato a leggere tutto con la voce di Vulvia di Rieducational Channel e da lì non sono riuscita più a prendere sul serio il povero Erasmo. Mi dispiace: forse non l’ho letto nel momento giusto.
… (mais)
lasiepedimore | Jan 3, 2024 |
De correspondentie van Desiderius Erasmus Brieven 446-593. Deel 4 van de twintig-delige serie van de volledige correspondentie van Erasmus gaat over de jaren 1516 en 1517. Erasmus vertrok naar de Nederlanden en zijn naam was gevestigd. Hij kreeg van alle kanten lof toegezwaaid. De Duitse filosoof en theoloog Melanchthon eerde hem met een gedicht. Hertog George van Saksen, de aartsbisschop van Mainz en de bisschop van Bayeux nodigden hem uit zich in hun gebied te vestigen. Er was sprake van een aanstelling aan het nog op te richten Collège Royal in Parijs en de Duitse theoloog Spalatinus vestigde Erasmus’ aandacht op een opmerkelijke confrater, de augustijner monnik Luther.

Toch moet hij zich ook zorgen hebben gemaakt over de ontvangst die hem van de kant van de theologen te wachten stond. Hij was natuurlijk een lastpak. Hij riep onophoudelijk dat de theologen hun Latijn moesten verbeteren en riep op tot terugkeer tot de helderheid en eenvoud van het evangelie en de Latijnse kerkvaders. Hij verkondigde dat een theoloog die aanspraak wilde maken op die titel zich moest bekwamen in het Grieks en de Griekse theologische werken moest bestuderen. Eigenlijk vroeg Erasmus om een totale mentale omschakeling.

Verder is er een rode draad in dit boek en dat is het verzoek aan de paus om hem te ontslaan van zijn kloostergeloften en als seculier priester te mogen leven, de zogenaamde dispensatie. Genoeg stof dus voor correspondentie.

Voor die dispensatie schreef Erasmus een bijzondere brief die uniek is in zijn oeuvre. Hij schreef een brief aan Lambert Grunnius, een fictieve pauselijke secretaris, waarin Erasmus de jeugd van Floris beschrijft (Erasmus zelf) en zijn broer Anton (Erasmus’ broer Pieter). Hij vertelt hoe Floris tegen zijn zin moest intreden bij de augustijner kanunniken en hoe hij nu dispensatie wenst te ontvangen. Erasmus verzoekt Grunnius om de zaak van Floris bij de paus te bepleiten. De brief wordt vervolgd door een antwoord waarin Grunnius meedeelt dat de paus de gevraagde dispensatie verleent.

In het echte leven werd de fictieve brief met het daadwerkelijke verzoek om dispensatie verstuurd naar paus Leo X. Het was niet voor niets, want Erasmus kreeg antwoord van de paus;

Beminde zoon, groet en apostolische zegen. De eerzaamheid van je leven en karakter en andere bewijzen van je prijzenswaardige oprechtheid en deugd…brengen ons ertoe je speciale gunsten en voorrechten te verlenen. Daarom willen we jou…genadig onze gunst tonen en je op de voorwaarden van deze brief vrijstellen en als vrijgesteld verklaren van alle kerkelijke sententiën, censuren en straffen van excommunicatie, opschorting of verbod en alle andere straffen die jou zijn opgelegd bij wet…

Zo gaat het nog even door want de paus is lang van stof maar het is een opmerkelijk inkijkje in de geschiedenis. Zo zijn er veel meer en dat is het aantrekkelijke van deze correspondentie. Het biedt een venster op de geschiedenis van de wereld waarin wij leven. Zo is er een uitgebreide correspondentie met de Franse humanist Guillaume Budé. Die heeft te maken met de oprichting van het Collège Royal, de voorloper van het Collège de France, een beroemd onderzoeksinstituut in Parijs.

De brieven maken ook duidelijk dat Erasmus nogal wat teweeg brengt in Europa. Hij ontvangt brieven waarin hem om uitleg van zijn standpunten wordt gevraagd, zoals van de Duitse hoogleraar theologie Hieronymus Dungersheim. Zo wordt je heel direct betrokken bij de geloofsbeleving in die tijd.

De correspondentie bevat niet alleen brieven van Erasmus, maar ook brieven aan Erasmus en zelfs brieven van anderen over Erasmus. Het zal niet verbazen dat er veelvuldig bijbelteksten aangehaald worden en onderaan de brieven wordt consequent de vindplaats in de bijbel vermeld. Ik zoek niet alles op maar als de geestelijke en hoveling Hieronymus Emser Erasmus een ‘uitverkoren vat’ noemt kijk ik toch even in Handelingen 9;15 wat hiermee bedoeld wordt. Ook Erasmus’ eigen verzameling van Latijnse en Griekse spreuken, de Adagia, wordt veelvuldig geciteerd, meer nog door anderen dan door hemzelf zoals wanneer de Nijmeegse humanist Gerard Geldenhouwer aan Erasmus schrijft;

Het bevalt me goed dat je de theoloog Michael wel mag; misschien heeft hij dat te danken aan zijn leermeester Lebrixa, want het is erg belangrijk door wie je in je jeugd wordt opgeleid. Maar dit is het zwijntje dat Minerva onderwijst.

Waarmee Geldenhouwer zegt dat hij Erasmus verder niets te leren heeft.

Erasmus brengt ook mensen bij elkaar en dat blijkt uit correspondentie van de Engelse jurist Cuthbert Tunstall aan de eerdergenoemde Franse humanist Budé. Tunstall was geïnteresseerd in oude munten waarin Budé gespecialiseerd was. Verder staan er brieven in die gebruikt zijn als voorwoord bij uitgaven, zoals die van Erasmus over Suetonius waarin de levens worden beschreven van Romeinse keizers die regeerden tussen 117 en 284.

Genoeg te lezen en te beleven in dit deel en ik wil u niet de alledaagse beslommeringen onthouden van Erasmus en de zijnen, want dat zijn ook mooie delen tussen de theologische beschouwingen door. Zo schreef hij zijn goede vriend de staatsman Thomas More over hoe zijn portret werd geschilderd samen met dat van Pieter Gillis, de gemeentesecretaris van Antwerpen;

Met mij ging het uitstekend, totdat de dokter, Joost mag weten hoe, op het idee kwam mij enige pillen voor te schrijven om mijn gal te reinigen en wat hij me aan doms aanraadde, volgde ik, nog dommer op. De schilder was al aan mijn portret begonnen, maar toen ik na het slikken van de medicijnen bij hem terugkeerde, weigerde hij te geloven dat het mijn gezicht was.

Tenslotte kwam Guy Morillon, secretaris van Jean le Sauvage, hoveling van Karel V er maar amper toe om Erasmus te schrijven, getuige het einde van zijn brief;

Het overige, wat voor u van belang kan zijn, kunt u beter horen als u hier zelf bent. Mijn vrouw roept me steeds weer naar bed. Vaarwel, heer.

Het zijn maar twee jaar uit het leven van Erasmus maar er valt veel te halen en te genieten uit deze brieven. Gelukkig heb ik nog een paar delen in het vooruitzicht.

Vertaling: M.J. Steens
… (mais)
Koen1 | Dec 29, 2023 |
De correspondentie van Desiderius Erasmus Brieven 594-841. Deel 5 van de twintig-delige serie van de volledige correspondentie van Erasmus gaat over de periode juli 1517 tot mei 1518, de eerste tien maanden van Erasmus’ verblijf in Leuven waaraan in het najaar van 1521 een eind kwam.

In juli 1517 had hij zijn intrek genomen bij zijn vriend Jean Desmarais en in september verhuisde hij naar het College van de Lelie, waarvan een andere vriend, Jean de Nève, regent was. Erasmus was daar lid van de theologische faculteit maar was vrijgesteld van academische verplichtingen.

Hierdoor kon Erasmus zich wijden aan de studie en kon hij toezien op de oprichting van het Collegium Trilingue (Drietalencollege) waarin Grieks, Latijn en Hebreeuws zouden worden onderwezen. Als een rode draad door dit boek loopt de controverse waarin Erasmus verwikkeld was met de Franse humanist en theoloog Jean Lefèvre d’Etaples uit Parijs over de interpretatie van Hebreeën 2:7. Dat was nogal een ding in die tijd en het levert een paar prachtige brieven op.

Het grootste project waar Erasmus in Leuven aan werkte was de herziening van zijn tweetalige (Grieks-Latijnse), geannoteerde uitgave van het Nieuwe Testament, die in 1516 voor het eerst was verschenen. Qua roem stond Erasmus in de jaren 1517/18 waarschijnlijk op zijn hoogtepunt. Hij werd algemeen bewonderd en geëerd en hij ontving regelmatig uitnodigingen van Europese vorsten en kerkleiders. Het levert allemaal een bonte stoet van brieven op die een feest zijn om te lezen.

Wat ik zo mooi vind aan het lezen hiervan is dat ze de mens Erasmus dichterbij brengen. De grote humanist teruggebracht tot de menselijke maat. Zo heeft hij het in een brief aan de humanist en arts Johann Caesarius uit Keulen over een pamflet dat circuleert, gericht tegen paus Julius II;

Dat stuk is, denk ik, door iemand in het Latijn vertaald. Ik vraag me af wat die lieden bezielt om daar tijd en moeite aan te verspillen. Verder verbaast het me dat er mensen zijn die denken dat zulke dwaasheid van mij is uitgegaan; ik denk omdat er wellicht redelijk goed Latijn is gebruikt.

Een staaltje hypocrisie ten top. Erasmus had het stuk wel degelijk geschreven. De twist met Lefèvre loopt door veel brieven heen en velen betreuren het dat twee geleerden zo met elkaar overhoop liggen. Lefèvre pakte Erasmus hard aan in een geschrift, waarop Erasmus reageerde met een apologie waarin hij alle argumenten van Lefèvre weerlegde. De Franse arts Symphorien Champier heeft de apologie gelezen en schrijft aan Erasmus;

Hoewel het werk mij erg beviel, aangezien het van u kwam, vond ik het spijtig en ontgoochelend dat de twee beroemdste geleerden, niet alleen van Frankrijk, maar van de hele wereld, de twee voornaamste autoriteiten van de letteren, over een geringe kwestie, een onderwerp van bijna niets, dat in redelijkheid van twee kanten kan worden bekeken, elkaar zo vijandig, zo pedant, zo bitter bestreden, zo overvloedig hun beledigingen uitspuwden, zo dodelijk hun venijn uitbraakten en hun pennen zo scherpten als waren het wapens om bloed te doen vloeien en elkaar bedreigden als met slagtanden.

U zult begrijpen dat ik nodig die twee stukken van de heren eens moet gaan lezen. Wat mij ook bevalt zijn de beschrijvingen die niet direct over zijn vriendschappen of over zijn werk gaan. Je krijgt soms uit de eerste hand mee hoe het was om in de late middeleeuwen te leven. Er was angst voor de pest, mensen stierven aan de zweetziekte en het gaat over de verwoesting van Alkmaar door een huurlingenleger die zich De Zwarte Hoop noemden. Erasmus laat zich over die bende even gaan in een brief;

‘Was die hele bende maar verbrand tot as, dan zou ze beter aan haar naam de ‘Zwarte Hoop’ beantwoorden!’

Er wordt ook gecorrespondeerd over het tweeluik dat de schilder Quinten Metsys maakte van Erasmus en zijn goede vriend Pieter Gillis, gemeentesecretaris van de stad Antwerpen. Dat werd naar hun beider vriend Thomas More in Engeland verstuurd.

Tenslotte is nog vermeldenswaard dat er enige opvallende brieven van Erasmus in dit deel staan waarin hij zich weinig vleiend, of zelfs beledigend over joden uitlaat. Opvallend, omdat Erasmus bekend staat om zijn religieuze verdraagzaamheid. Er wordt helaas niet uitgelegd hoe hij tot zijn uitspraken kwam, er wordt wel verwezen naar literatuur die speciaal hieraan gewijd is.

Ik ben tot nu toe iedere keer verrast door de inhoud van de brieven en het levendige taalgebruik. Ook in dit deel staan alle personen aan wie de brieven gericht zijn, maar ook personen of karakters die in de brieven genoemd worden, toegelicht achterin het boek. Ook het veelvuldig gebruik van zijn eigen Adagia of verzamelde spreuken verlevendigt de boel, al was het maar om deze uitspraak die hij doet aan Anton Clava, raadsheer van Gent;

Zorg jij op alle mogelijke manieren ervoor dat je naar je arts je middelvinger kunt opsteken.

Waarmee wij leren dat dit gebaar al in de Oudheid bestond. Wat een rijkdom, die correspondentie.

Vertaling: M.J. Steens
… (mais)
Koen1 | Dec 29, 2023 |



You May Also Like

Associated Authors

Otto Dix Illustrator
Michiel Verweij Translator
R.A.B. Mynors Translator
Hans Trapman Composer, Introduction
Anton J. Gail Translator
Jacques Chomarat Translator
V.W.D. Schenk Translator
R. Marcel Editor
H.-J. van Dam Translator
Hans Holbein Cover artist, Illustrator
A.J. Hiensch Translator
A.H.T. Levi Introduction
Kārlis Eliass Translator
Jaume Medina Translator
Kristaps Eliass Translator
A.C. Nielson Translator
Albert Hahn, Jr. Cover designer
J.B. Kan Translator
Heinrich Hersch Translator
A. Jagtenberg Cover designer
Maurice Rat Contributor
A. Dirkzwager Translator
Michael Nordberg Translator
John Wilson Translator
Petty Bange Contributor
Betty Radice Translator
Leonard F. Dean Translator
Pierre de Nolhac Translator
A. H. Kan Editor
Harry N. Sierman Cover designer
Lester K. Born Translator
Bé Breij Translator
J. Huizinga Foreword
Ton Osinga Translator
O. Noordenbos Translator
T. Van Leeuwen Translator
Nathan Bailey Translator
Chris Heesakkers Translator
Leo Bruin Designer, cover designer
Lore Poelchau Translator
Gregorio Luri Foreword
Mart van Lieburg Introduction
Philip Gerrard Translator
Edmunde Becke Translator
Laura Cabré Translator
Roger L'Estrange Translator
John Piolon Translator
Charles Whibley Introduction
Y.H. Rogge Editor
István Bejczy Translator
Dean Simpson Translator
C. Reedijk Translator
Quinten Metsys Portraitist
M.J. Steens Translator
Conrad Busken Huet Introduction


Also by

Tabelas & Gráficos