Yoğun düşünce romanları beni fazlasıyla yorar. Bu yüzden daima onlardan kaçarım. Ancak Nietzsche Ağladığında'nın yoruculuktan çok merak duygusunu aşılayan bir roman olduğunu söyleyebilirim. Irvin Yalom, psiko-edebiyatta zirve yaptığı bu romanında kırk yaşına gelmiş iyi bir geliri, güzel bir karısı ve geniş bir sosyal çevresi olan Viyana'lı başarılı bir Yahudi doktorla, dünyanın pek de alışık olmadığı bir düşünce yapısına sahip, sıfırdan bir felsefe yaratmış, ünlü yalnız filozofu bir araya getiriyor.

Hepimizin yaşlanmaktan korktuğu zamanlar olmuştur. Ve pek çok kişi hayattaki başarılarına rağmen özgür olamayışından yakınmıştır. Dr. Breuer bu duyguların şahını yaşamaktadır günlük deyimle. Öyle ki bu duygular onda hastalık derecesine gelmiştir. Bunlar yetmiyormuş gibi bir de babasının küçük yaşta ölmüş olmasından dolayı psikolojik sıkıntılar çeken, genellikle nöbet içinde bulunan eski hastası Bertha'ya âşık olmuştur.

Bu aşkı zihnini öyle meşgul etmektedir ki artık karısından soğumuş, ailesini ve bütün o şaşaalı yaşamını bırakıp Bertha'yla kaçmak istemektedir. Böyle bir zamanda adını tıp çevrelerinden duymuş Lou Salomé isimli kadın birden çıkagelir ve ondan çok sevdiği arkadaşı Friedrich Niezsche'nin ümitsizliğine çare bulmasını ister. Hayatına karşı soğukluğundan dolayı genç kadınlara zaaf beslemiş Breuer sırf Salomé'yi kırmamak adına bu teklifi kabul eder. Fakat sonra Nietzsche'yle tanışacak ve Salomé'yi unutup yalnızca onun felsefesinden yararlanma peşine düşecektir.

Nietzsche oldukça zor bir insandır. Başka bir güce boyun eğmeyi şiddetle reddeder ve insanlardan yardım istememe konusunda katı bir tutumu vardır. Nietzsche Lou Salomé’yle olan arkadaşlığını sert bir şekilde bitirmiştir. Salomé ise onun her daim iyiliğini istemekte ve bir dolu entelektüel insanı onun düşünce sağlığı için seferber etmektedir. İşte Nietzsche böyle bir seferberlik sonucunda yalnızca migren sıkıntısına çare bulmak amacıyla Breuer’le görüşmeye gelmiştir.

Breuer bu süreç zarfında Nietzsche’yi oldukça iyi tanır ve bu insanın bir gün mutlaka yüceltilecek bir filozof olduğunu anlar. Ancak onu migrenini tedavi adı altında aynı zamanda gizlice ümitsizliğini de tedavi için bir kliniğe yatırma girişimleri her seferinde Nietzsche’nin kimseden yardım almama ilkesi yüzünden başarısızlıkla sonuçlanmaktadır. Breuer’e göre Nietzsche Lou Salomé yüzünden hayata küsmüş ve ümitsizliğe kapılmıştır. Bu ümitsizlik onu günden güne kemirmektedir.

Aralarında geçen çetrefilli görüşmelerden sonra Nietzsche artık hiçbir tedaviyi kabul etmeyeceğini açıklar ve şehirden ayrılmaya karar verir. Ancak o gece büyük bir tesadüfle kaldığı pansiyonda migren krizine girer ve cebinden çıkan kart sayesinde pansiyon sahibinin Breuer’i bulup haber vermesiyle yolları bir kez daha kesişir. Koma halindeki Nietzsche’nin ağzından çıkan sözcükler kesinlikle kişiliğiyle örtüşmemektedir: Yardım et!

Bu Breuer’in yakın dostu Freud’un bilinçaltı teoremini doğrulamaktadır. Nietzsche fikirsel bakımdan kendisini her şeye yeterli görse de içindeki bir ses hep yardıma ihtiyacı olduğunu dile getirmektedir. Breuer uyandıktan sonra Nietzsche’yle bir anlaşma yapar. Bu dünya tıp tarihnde ilk sayılabilecek anlaşmaya göre Nietzsche Lauzon Kliniğine yatmayı kabul edecek, bunun karşılığında Breuer’in psikolojik sorununu çözmeye çalışacaktır. Yani bir kazan kazan durumu ortaya çıkmıştır. Nietzsche’yi ikna etmenin tek yolu da budur.

Böylece aralarındaki ilişki ayrı bir noktaya gelir. Günler süren seanslarla Nietzsche migreninden kurtulmuş, fakat Breuer hala daha psikolojik sıkıntısına çözüm bulamamıştır. Hala Bertha Pappenheim’la ilgili o fantezileri kurmakta ve ailesine büyük bir soğukluk duymaktadır. Bu başarısızlığın ardından tesadüfi bir şekilde Nietzsche Breuer’in henüz o dört yaşındayken ölen annesinin adının da Bertha olduğunu öğrenir ve yeni bir teori ortaya atar. Ona göre Breuer’in annesinden mahrum kalması onu başka bir sevgiye, Bertha Pappenheim’in sevgisine itmiştir. Adının Bertha olması ise manidardır.

Breuer sorunundan kurtulmanın başka yollarını arar ve arkadaşı Freud’a kendisine hipnoz tekniğini uygulamasını söyler. Bu uygulama esnasında Breuer bir rüyaya dalar. Rüyasında karısı Mathilde’ye yanına yalnızca bir bavul ve biraz para alarak çekip gideceğini söyler, onun ağlamaları arasında evden ayrılır ve Bertha’nın bulunduğu kliniğe gider. Klinikte Bertha’yı genç bir doktorla bahçede yürüyüş yaparken görür. Hiçbir şey değişmemiştir. Bertha yürürken bacağına giren krampla yere yığılır. Doktor onu banka yatırır ve bacağına masaj yaparak onu rahatlatmaya çalışır, tıpkı Breuer gibi. Bertha ise o esnada nöbet geçirmektedir ve babasını sayıklamaktadır. Breuer bu sahne üzerine Bertha’nın onun için özel olmadığını, her doktora aynı şekilde davrandığını anlar ve oradan ayrılır. Böylece eski yardımcısı hemşire Eva Berger’e gider.

Eva, eski yardımcısı olduğu kadar çok sıcak bir dostudur. Bertha sorunun başladığı zamanlarda Breuer’e kendi aşkını teklif etmiştir. Breuer eve varır varmaz Eva’yla sohbete başlar. Ancak Eva ona çok soğuk gelmektedir. Ona bu teklifini hatırlatması üzerine hatırlamadığı cevabını alır. Bunun üzerine yıkılan Breuer karısından ayrıldığına pişman olur ve Venedik’e gider. Herkesi genç olarak görür ve yaşlandığı için bir kez daha hayıflanır. Ve bu esnada hipnozdan uyanır.

İlginçtir, hipnozdan sonra Bertha sendromu sona ermiş ve ailesine karşı daha yakınlaşmaya başlamıştır. Karısı Mathilde yine ona eskisi gibi çekici gelmektedir.

Bu başarısını Nietzsche’ye anlatır ve fikirlerini almak ister. Nietzsche ise ısrarla bu işi anlamak istemektedir. Çünkü kendisi de tıpkı Breuer gibi bir takıntıya, Salomé takıntısına sahiptir. Sonunda Breuer ona her şeyi itiraf eder. Onu tedavi etmesini Salomé’nin istediğini öğrendikten sonra şok geçiren Nietzsche de bir itirafta bulunur ve kendisinin de aynı soruna sahip olduğunu ve çözmek için Breuer’in yöntemini öğrenmek istediğini söyler.

Ve kitaba adını veren o sahne gelir. Nietzsche bir ara aşkının ve yalnızlığının etkisiyle hüngür hüngür ağlamaya başlar. Bu onun için çok tuhaftır çünkü Nietzsche hayatında tek bir gözyaşı dökmemiş bir insandır. Dökmeyi de reddetmektedir.

Breuer ona kendi evine taşımasını ve yalnızlığını bitirip Breuer’lerle bütünleşmesini teklif etse de Nietzsche bunu reddeder. Çünkü gerçekleştirmek istediği projeleri, yazmak istediği kitapları vardır. Bunlar için yalnız olması gerekmektedir.

Breuer ve Nietzsche tüm sıcaklığıyla birbirlerine sıkı sıkı sarılır ve ayrılırlar. Breuer günlük yaşamına, Nietzsche ise İtalya’ya Zerdüşt adında Farisi bir bilginle buluşmaya gider. Bu onun en büyük eseri Zerdüşt Böyle Buyurdu’nun doğumu olacaktır.

Bu roman bana göre bize sahip olduğumuz özgürlüklerin değerini bilmemizi öğütlüyor. Alternatifi çok büyük yıkımlar doğuracak bir yaşamın her daim muhteşem olacağını belirtiyor. Breuer’in özgürlük arayışı belki de büyük bir hüsranla bitecekti. Ancak sahip olduğu hayat pek çok güzelliğe sahipti ve o bu hayatının değerini bir yıkıma uğramadan anladı.

Arayış içerisindeki tüm insanlar, umarım bu şekilde bir deneyim yaşarlar. ( )

Interesting and fun, Nietzsche and Breuer together as characters of a novel. A good excuse to explain and explore their theories in a very accessible way. ( )

Badly written, this novel did not appeal to me at all. The discussions between the dokter something and "his patient" were somewhat interesting, but the writing style throughout the book was way too sentimental. Such a bad writer. I must say it is one of the worst books I have ever finished. ( )

Eternal Recurrence - eternal recurrence means that every time you choose an action, you must be willing to choose it for ALL ETERNITY. ( )

INHOUD
Dokter Breuer moet Nietzsche van zijn wanhoop afhelpen terwijl hij doet alsof hij hem voor zijn migraine behandelt. De patient-dokterrelatie keert zich om. Over het ontstaan van psycho-therapie, deels gebruik makend van historische bronnen.

MENING
Eigenlijk alleen interessant als je benieuwd bent naar Nietzsche en zijn tijd. Zowel filosofisch, als psychologisch, als romantechnisch niet echt spannend. Yalom heeft een ongecompliceerde schrijfstijl, waardoor het boek vlot wegleest, maar de 'aha-Erlebnis' waar de roman naartoe lijkt te werken blijft uit. Uiteindelijk is het niet veel meer dan een breed uitgesponnen en quasi filosofisch verslag over een ordinaire midlifecrisis. ( )